ایستگاه خواجه
ایستگاه با اهداف مدیریت و حفاظت خاک در اراضی تخریب شده حوزه آبخیز آجیچای در سال 1373 در کیلومتر 30 جاده تبریز-اهر استان آذربایجان شرقی درموقعیت جغرافیایی 09،17 ، 38 شمالی و 08، 39 ،46 طول شرقی در خروجی حوزه و عرصه شاهد ، در موقعیت 47 ،09 ، 38 شمالی و 14 ، 40، 46 طول شرقی قرار گرفته است.
این منطقه با توجه به تقسیمات جغرافیایی کشور وابسته به شهرستان هریس میباشد. بخش خواجه به لحاظ واقع شدن در نزدیکی شهرستان تبریز و نیز احداث سد شهید مدنی در حومه بخش بر روی رودخانه آجیچای و داشتن اراضی وسیع دشتی و پای کوهی از اهمیت والایی برخوردار میباشد و علیرغم موقعیت و امکانات مشروحه فوق به دلیل محروم بودن منطقه میتواند مورد توجه قرار گیرد.
احداث ایستگاه تحقیقاتی خواجه و انجام پروژههای مربوط به حفاظت خاک و آب، به علت عدم دسترسی اهالی مقیم در منطقه به روشهای کاربری ارضی، استفاده بهینه از پتانسیلهای بالقوه و بالفعل در اراضی دشتی و پای کوهی، همچنین وسعت زیاد مراتع در منطقه و ممانعت از بروز سیلابهای خطرناک و نیز احداث سد شهید مدنی بر روی رودخانه آجیچای و عنایت بر عدم شور بودن رودخانه در فصول پرآبی، حائز اهمیت میباشد. موقعیت این ایستگاه تحقیقاتی طوری تعیین شده است که در برگیرنده الگوهای مشابه در وسعت زیادی از منطقه باشد. ایستگاه تحقیقاتی حفاظت خاک خواجه پتانسیل بالایی در زمینه های تحقیقاتی آبخیزداری، حفاظت خاک، فرسایش، جمعآوری و ذخیره نزولات آسمانی و پوشش گیاهی دارد. وجود سازههای خاکی حفاظت آب و خاک، از قبیل کنتور باند، کنتور ترنج، بانکتهای هلالی، استخر ذخیره رواناب و رسوب، سطوح عایق و استقرار گیاهان تاغ و پسته در وسعت قابل توجه و فلور گیاهی متنوع مناطق مارنی از پتانسیلهای ویژه آن ایستگاه میباشد.
مأموریتها و اهداف تحقیقاتی ایستگاه
- هدف اصلی:
- دستیابی به مناسبترین روشهای احیاء و توسعه حوزه آبخیزهای تخریب شده
- - اهداف فرعی:
- مقایسه روشهای مختلف ذخیره نزولات آسمانی
- اجرای عملیات مبارزه با فرسایس و رسوب (برآورد میزان رواناب، فرسایش و رسوب با احداث سازههای مربوطه (کاهش شوری آب در رودخانه آجیچای))
- استقرار پوشش گیاهی مناسب بر روی اراضی شیبدار حساس به فرسایش
- دستیابی به مناسبترین روشهای بهرهبرداری و استفاده از اراضی از طریق اعمال مدیریت صحیح و علمی
- افزایش درآمد بهرهبرداران از عرصه با تغییر در نظام کشت و بهرهبرداران از اراضی مارنی در قالب مناسبترین الگوی کاربری اراضی
- احیای عرصه از طریق کمک به استقرار سریع پوشش گیاهی در منطقه
پروژههای تحقیقاتی ایستگاه خواجه
- ارزیابی نقش خصوصیات فیزیکی- شیمیایی مارنهای حوزه آبخیز آجی چای
- بررسی روشهای احیاء و توسعه آبخیزهای تخریب شده (مرحله اول)
- بررسی روشهای احیاء و توسعه آبخیزهای تخریب شده (مرحله دوم)
- بررسی روشهای ماندگاری رطوبت در پروفیل خاک در سامانه سطوح آبگیر لوزی شکل
- بررسی تأثیر کنتور فارو، پیتینگ، ریپرینگ و بذر پاشی در ذخیره نزولات آسمانی
- بررسی امکان تثبیت بیولوژیکی اراضی حساس به فرسایش و تأثیر پوشش گیاهی توأم با عملیات مکانیکی بر روند فرسایش
عملیاتهای انجام یافته در این ایستگاه:
- احداث 5 عدد کنتور باند با حجم 10000 مترمکعب
- احداث 11 عدد کنتور ترنج به حجم 20000 مترمکعب
- احداث 3 عدد استخر ذخیره آب و رسوی هر کدام به حجم 2000 مترمکعب
- احداث 2 عدد پارشال فلوم در حوزه شاهد و تحقیق
- کاشت 5000 اصله نهال پسته در حد 30 هکتار
- کاشت 3000 اصله نهال اتریپلکس، 1000 اصله گز و 500 اصله تاغ
- کاشت 300 اصله نهال سنجد تلخ
- ایجاد طرح اگروفارستری در 5 هکتار با استفاده از کشت یونجه، کشت توأم یونجه با آگروپیرون
- النگاتوم به همراه نهال پسته
- حفر 4 حلقه چاه مشاهدهای برای تعیین کمیت و کیفیت آبهای زیرزمینی
- حفر 16000 چاله برای کشت نهالهای مختلف و احداث بانکت هلالی در اطراف این چالهها برای ذخیره نزولات آسمانی
معرفی رئیس ایستگاه
مهندس قربان مهری
کارشناس گیاهپزشکی