تیکمه داش
ایستگاه تیکمه داش با 302 هکتار وسعت در 75 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان تبریز در کنار جاده تبریز- تهران و در موقعیت جغرافیائی 37,45 درجه عرض شمالی و 45,55 درجه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار دارد . ارتفاع اراضی آن از سطح دریا 1800 الی 2000 متر است وجزء حوزه آبخیز قزلاوزن میباشد. براساس آمار هواشناسی شهرستان تیکمه داش و حومه دارای تابستانهای معتدل و زمستان های سرد بوده و در منطقه نیمه خشک قرار دارد. حداقل مطلق درجه حرارت آن در زمستان 25 درجه سانتیگراد زیر صفر و حداکثر مطلق آن در تابستان تا 32 درجه سانتیگراد بالای صفر میرسد. متوسط بارندگی ده ساله آن 386 میلیمتر در سال میباشد. بیشتر از 5 ماه از سال منطقه پوشیده از برف و یخبندان است و 91 درصد جریان آبهای سطحی بعد از ذوب شدن برف اتفاق میافتد. اراضی ایستگاه از نظر شرایط اکولوژیکی، توپوگرافی، ادافیکی و مشخصات خاک جزء اراضی تیپیک فرسایش یافته و یکی از مناطق اصلی دیم کاری استان میباشد. این اراضی توسط کارشناسان داخلی و خارجی ( FAO ) پس از بررسیها و مطالعات کارشناسان، مناسب برای اهداف مطالعاتی در مورد فرسایش و آبخیزداری تشخیص داده شده و انتخاب گردیده است.
مأموریتها و اهداف تحقیقاتی ایستگاه
- ایجاد ایستگاه نمونه حفاظت خاک و آب در رابطه با فرسایش آبی در سطح مملکت با استفاده از الگوهای ارائه شده و با توجه به مشخصات منطقه و قابلیت اراضی
- اجرای روش و مدلهای علمی و عملی جلوگیری از فرسایش خاک و هدر رفت آب در سطح ایستگاه به عنوان الگو
- اجرای پروژهها و طرحهای تحقیقاتی حفاظت خاک و آب و بررسی مسایل دیم زارها در اراضی این ایستگاه توسط محققین و کارشناسان سازمان تحقیقات کشاورزی جهت دستیابی به نتایج کاربردی و علمی و ارائه آن به زارعین
- آموزش محققین، کارشناسان، دانشجویان و زارعین با نحوه صحیح بهره برداری از اراضی و اصول حفاظت خاک و آب در زارعت دیم
- تولید بذر مادری مناسب دیم با تخصیص اراضی کنترل شده به زارعت دیم
اهم فعالیتهای تحقیقاتی ایستگاه
- بررسی ذخیره رطوبت در دیم زارها با استفاده از ماشین آلات و ادوات مخصوص
- بررسی های آگرونومی در دیم زارها
- اندازه گیری هدر رفت خاک و آب در اراضی زراعی و مقایسه روشهای شخم، کشت و آیش
- اندازه گیری هدر رفت خاک و آب در مراتع و مقایسه چرای مفرط، مراتع طبیعی، مراتع احیاء شده و کشت یونجه
- بررسی و تعیین بقولات مناسب منطقه جهت استفاده در تناوب زراعی
- بررسی و مقایسه سیستم های تناوب زراعی در منطقه
- اجرای آزمایشهای تعیین نیاز غذایی گندم های اصلاح شده دیم
- طرح تعیین پتانسیل دیم زارهای منطقه
- بررسی مراتع و نباتات علوفهای در مناطق فرسایش یافته
- بررسی علل و نحوه فرسایش در منطقه
- بررسی آبیاری تکمیلی و نیاز غذایی یونجه دیم
- بررسی آبیاری تکمیلی و نحوه استفاده از هرز آبها در زراعت گندم دیم
- بررسی و تعیین نیاز غذایی نباتات علوفه ای منطقه
- انتخاب ماشین آلات مناسب زراعت دیم در فصل آیش (سیستم آیش تابستانه)
فعالیتهای انجام شده ایستگاه:
- عکسبرداری هوایی از محدوده ایستگاه توسط سازمان نقشهبرداری کشوری جهت استفاده در مطالعات
- تهیه نقشه توپوگرافی منطقه
- انجام مطالعات خاکشناسی تفصیلی محدوده ایستگاه و حومه جهت استفاده در مطالعات تحقیقاتی
- تهیه نقشه قابلیت و استعداد اراضی جهت برنامهریزیهای آتی به منظور استفاده مناسب از اراضی
- انجام مطالعات اولیه عملیات حفاظت خاک و آب با استفاده از عکسهای هوایی، نقشه توپوگرافی, مطالعات خاکشناسی و قابلیت اراضی
- اجرای پروژهها و مدلهای حفاظت خاک و آب در مناطق مناسب
- ایجاد آبراهه مناسب و مطمئن جهت هدایت کنترل شده روانابها
- احداث گابیون در مناطق مناسب به منظور کنترل فرسایش خندقی
- احداث کنتور بنک و کنتور لاین به منظور جلوگیری از فرسایش خاک و هدر رفت آب در تمامی سطح اراضی مرتعی و زارعی
- اندازه گیری میزان هدر رفت خاک و آب از حوزه مسدود آبریز ایستگاه با استفاده از پارشال فلوم نصب شده در منتهی
- علیه خروجی ایستگاه و نمونه برداریهای مستمر از هرز آبها جهت تعیین میزان املاح
- احداث دو بند خاکی به منظور کنترل و جمع آوری هرز آبهای آبخیز بسته ایستگاه به ظرفیت ( 100 و 300 ) هزار متر مکعب آب و در نهایت استفاده از این آبها در جهت تبدیل اراضی دیم به اراضی نیمه آبی
- احداث بندهای خاکی مزرعهای برای اولین بار در سطح کشور در این ایستگاه توسط کارشناسان مرکز تحقیقات انجام شده که پس از حصول نتیجه در سطح کشور گسترش یافته است.
- طراحی و راه اندازی سیستم آبیاری بارانی در سطح 10 هکتار از اراضی پایاب بندهای خاکی موجود در ایستگاه
- کشت گندم و دیگر غلات و بقولات روی خطوط میزان منحنی به منظور بهره وری بیشتر از بارشهای فصلی و در نهایت حفظ و ذخیره رطوبت که از تکنیک های مسلم و بررسی شده مناسب
رئیس ایستگاه
مهندس فرامرز سلطانی