حفاظت خاک و آبخیزداری
بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری در سال 1372 به منظور حفاظت خاک و جلوگیری از فرسایش و رسوب در حوزه های آبخیز استان آذربایجان شرقی زیر نظر پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری کشور در مرکز تحقیقات منابع طبیعی و امور دام وزارت جهاد سازندگی سابق شروع به فعالیت نمود. این بخش تحقیقاتی در راستای نیل به اهداف منطقهای و ملی با تشکیل زیرگروه های حفاظت خاک، هیدرولوژی، پخش سیلاب و مدیریت حوزههای آبخیز با جذب متخصصین رشته های مرتبط دانشگاهی اقدام به پژوهش و حل چالشهای موجود در حوزههای آبخیز و رودخانه های استان نموده است. در سال 1379 به دنبال ادغام دو وزارت جهاد
سازندگی و وزارت کشاورزی، این بخش نیز در مجموعه مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی به فعالیت خود ادامه داد. این بخش دارای سه ایستگاه تحقیقاتی (آبخوانداری تسوج، تیکمه داش و خواجه) بوده و فعالیتهای پژوهشی خود را در قالب گروه های تحقیقاتی: مدیریت آبخیزها، حفاظت خاک، هیدرولوژی و توسعه منابع آب، بهرهبرداری از سیلاب و تغذیه آبخوانها، خشکسالی و تغییر اقلیم و واحد خدمات فنی (نقشه برداری، GIS ، سایت، هواشناسی و آرشیو فنی) ادامه میدهد. مهندس شاهرخ محسنی، دکتر احد حبیب زاده، مهندس علی کلانتری، دکتر جمشید یاراحمدی به عنوان رؤسای این بخش فعالیت کرده اند.
مأموریتها و اهداف تحقیقاتی بخش
- گسترش پروژه توسعه ای، بنیادین و کاربردی در زمینههای حفاظت خاک و آبخیزداری
- شناسایی زمینه ها، پردازش، کاربردی کردن و گسترش فناوری به منظور ارتقای فعالیت های پژوهشی در مسائل مربوط به حفاظت خاک و آبخیزداری
- همکاری با دانشگاهها و مؤسسات پژوهشی داخل و خارج کشور به منظور ارتقای کیفیت فعالیت های پژوهشی در زمینه مسائل حفاظت خاک و آبخیزداری
- انجام مطالعات آبخیزداری شامل هواشناسی، هیدرولوژی، سیل، زمینشناسی، خاکشناسی و ارزیابی منابع و قابلیت اراضی، فرسایش و رسوب، آلودگیهای آب و خاک و ... به منظور ارائه مدیریت بهینه بهره برداری از منابع حوضه های آبخیز
- ایجاد بانک اطلاعاتی و نقشه های مورد نیاز مدیریت حوضه های آبخیز با استفاده از محیط های GIS و سنجش از دور
- نیازسنجی، تهیه، ارائه، تصویب و اجرای پروژه های تحقیقاتی آبخیزداری
- برگزاری کارگاههای تخصصی و آموزشی برای ارتقای سطح علمی و انتقال تجربیات محققان و همچنین ترویج و انتقال یافته های علمی به کارشناسان و کاربران
- احداث و مدیریت ایستگاههای تحقیقاتی
- دستیابی به شیوه های نوین بهره وری از فنآوری های حفاظت خاک و آبخیزداری
- تجاری سازی دستاوردهای پژوهشی
دستاوردهای علمی بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری
- انتقال فناوری استحصال آب باران در راستای حل چالش تأمین آب تکمیلی به خصوص در اراضی شیبدار
- آشکارسازی زمین لغزشها با استفاده از تکنیک تداخل سنجی تفاضلی راداری ( DInSAR )
- استفاده از فناوریهای GIS و RS در موضوع زمین لغزش
- تهیه و تدوین پروژه تحقیقاتی شناسنامه حوزههای آبخیز استان آذربایجان شرقی
- تهیه و تدوین پروژه تحقیقاتی ویژگیهای هیدرولوژیکی رودخانه های استان آذربایجان شرقی
- تهیه و تدوین پروژه تحقیقاتی شاخصهای فرسایش پذیری اراضی مارنی استان آذربایجان شرقی
- بهره وری از سیلاب و تغذیه سفره های آب زیرزمینی
- بررسی اثرات حفاظتی و کنترل فرسایش گونه های مرتعی در اراضی مارنی استان
- تحلیل کمی و کیفی داده های فرسایش، روان آب، خاک و پوشش گیاهی در حوضه های زوجی
- پهنه بندی و مکان یابی کانون های ریزگرد در استان آذربایجان شرقی
- شناسایی گونه های مرتعی موثر در حفاظت خاک اراضی مارنی استان
- استفاده از عملیات آبخیزداری (پیتینگ و فارو) در تولید علوفه در شرایط دیم
- تهیه نقشه موضوعی پهنه بندی اقلیمی مناطق مستعد رویشی پسته با استفاده از مدلسازی در محیط GIS
- اجرای طرح ملی آبخوانداری به منظور مدیریت سیلاب و تعادل بخشی منابع آب زیرزمینی