جنگل و مرتع

هسته اولیه تحقیقات منابع طبیعی استان آذربایجانشرقی در سال 1353 با اجرای دو طرح در تبریز توسط بخش جنگل و مرتع
تشکیل گردید . بعد از تفکیک وظایف وزارتین سابق جهاد سازندگی و کشاورزی در سال 1370 ، این بخش به طور رسمی به عنوان
یکی از بخشهای تحقیقاتی "مرکز تحقیقات منابع طبیعی و امور دام آذربایجان شرقی" تشکیل و در زمینههای جنگل و مرتع به
فعالیت تحقیقاتی پرداخت . در سال 1379 به دنبال ادغام وزارت جهاد سازندگی و وزارت کشاورزی، بخش تحقیقات منابع طبیعی به
گسترش فعالیتهای تحقیقاتی خود افزوده و حیطه تحقیقاتیاش را علاوه بر "جنگل" و "مرتع" در بخشهای ذیربط دیگر از
جمله" زیست فناوری"، "حمایت و حفاظت"، "گیاهان دارویی" و "گیاه شناسی" ادامه داد . هم اکنون ) 1402 ( این بخش تحت
عنوان "بخش تحقیقات جنگل و مرتع" با داشتن 6 گروه "مرتع، جنگل، حمایت و حفاظت، گیاهشناسی، زیست فناوری و نیز گیاهان
دارویی" و با تعداد 5 نفر عضو هیئت علمی و یک نفر دکترای غیر هیئت علمی توانسته است بیش از 150 طرح تحقیقاتی را به
سرانجام رسانده و 20 طرح را در دست اجرا داشته باشد. دکتر مصطفی نیکدل، مهندس اکبر برزگر، دکتر توحید ابراهیمی و محمدرضا
نجیبزاده تاکنون به عنوان رؤسای این بخش فعالیت کردهاند.
 مطالعات گروه مرتع
 تعیین روشهای بهینه مدیریت و بهرهوری از مراتع در قالب مدیریت مرتع، تشکیلات و سیاستگذاری و بهرهبرداران در دو
بخش مجزای عشایری و روستایی
بخش تحقیقات جنگل و مرتع
Forest and Rangeland Research Department
Animal Science Research Department
مأموریتها و اهداف تحقیقاتی بخش
00
 مطالعه و تحقیق به منظور کشت و اهلی کردن گیاهان مهم مرتعی و اقتصادی نمودن آنها از طریق تحقیقات آگرونومیکی
و آگروتکنیکی
 تعیین روشهای سازگاری گونههای مرتعی در اقلیمهای رویشی مختلف
 بررسی توانمندیهای ژنتیکی گونههای مهم گیاهان مرتعی، بیابانی مقاوم به خشکی، سرما و شوری و ارائه راهکارهای حفظ
منابع و ذخایر ژنتیکی
 شناسایی، تعیین پراکنش و مطالعات اکولوژیک گیاهان مهم مرتعی
 تهیه بانک جامع اطلاعاتی مستمر از پوشش گیاهی و خاک مراتع در رویشگاههای مختلف ایران
 تعیین منشأ تغییرات پوشش گیاهی و تفکیک سهم اثرات اقلیمی از اثرات مدیریتی
 بررسی تأثیر تغییر اقلیم و گرمایش جهانی بر رویشگاه و تنوع گونهای در اقلیمهای مختلف رویشی
 برقراری ارتباط ملی و بین المللی در زمینه مطالعات علوم مرتع جهت حصول مرجعیت علمی
 مطالعات گروه جنگل
 مطالعات مربوط به جنگلشناسی، پرورش جنگل و جنگلداری
 بررسی رویش قطری برخی از گونههای جنگلی
 بررسی عمق کاشت بذر بلوط
 بررسی سازگاری برخی از سوزنی برگان در ارسباران، جنگلکاری با درختان چند منظوره در مناطق نیمه خشک
 بررسی روشهای مختلف کشت در کوه عون بن علی تبریز
 مطالعات جامعهشناسی گیاهی و بررسی فنولوژی گونههای جنگلی
 مطالعات گروه گیاهان داروئی
 شناسایی گیاهان دارویی و محصولات فرعی بر اساس اصول علمی، تعیین پراکنش و روند تغییرات و جابجایی آنها در
عرصههای طبیعی
 استخراج و شناسایی مواد مؤثره گیاهان دارویی و معطر بومی و انحصاری به منظور معرفی گیاهان ارزشمند و دارای قابلیت
بهرهبرداری و زراعی
02
 اهلی کردن و کشت گیاهان دارویی، معطر و محصولات فرعی در راستای کاهش بهرهبرداری از عرصههای طبیعی و توسعه
سطح زیر کشت آنها بخصوص در مناطق خشک و نیمه خشک، دیمزارها و زمینهای کم بازده
 پایش کمی و کیفی وضعیت گیاهان دارویی، محصولات فرعی و فرآوردههای آنها در استان
 حفاظت و احیای گیاهان دارویی انحصاری، نادر و در حال انقراض
 همکاری در تدوین استانداردهای ملی و بین المللی در زمینه اندامهای تکثیری، گیاه، ماده موثره )اسانس و عصاره( و سایر
فرآوردهها
 برنامهریزی برای تولید بذر و اندامهای تکثیری گونههای جدید معرفی شده و ارقام اصلاح شده برای توسعه کشت
 انتقال یافتهها و دانش گیاهان دارویی در سطح جامعه علمی استان با برگزاری دورهها و کارگاههای مختلف
 مطالعات گیاهشناسی
 انجام تحقیقات گیاهشناسی، باغبانی و بوم شناختی
 شناسایی تنوع زیستی گیاهی استان و برنامهریزی جهت حفاظت در رویشگاه اصلی و حفاظت در خارج از رویشگاههای
اصلی
 اعتلای سطح دانش گیاه شناختی و انتقال بخشهایی از دانش گیاهی به سطح جامعه
 ارتقای فرهنگ عمومی در جهت حفاظت از محیطزیست
 مطالعات گروه زیست فناوری
 جمعآوری بذور گیاهان مرتعی، دارویی و جنگلی به منظور تکمیل و تقویت بانک ژن
 بررسی جوانهزنی بذور گونههای جنگلی و مرتعی و شکستن خواب بذور
 بررسی سیتوژنتیک برخی از لگومها
 مطالعات اصلاحی و ژنتیکی گونههای مرتعی مهم نظیر گراسها و انجام تلاقیهای بین گونهای در آنها
 مطالعات گروه حمایت و حفاظتی
 دستیابی به دستاوردها و فناوریهای نوین در زمینه کنترل عوامل خسارتزا به پوششهای گیاهی در عرصههای منابع
طبیعی
03
 دستیابی به دستاوردها و فناوریهای نوین در زمینه جمعآوری، شناسایی، حفاظت و نگهداری، بهرهبرداری از ذخایر ژنتیکی
مرتبط با حفاظت و حمایت عرصههای منابع طبیعی
 دستیابی به فناوریهای لازم برای کاهش آلایندهها در عرصههای منابع طبیعی )آب، خاک و گیاه( با استفاده از فناوریهای
تولید داخل
مأموریتهای اصلی بخش جنگل و مرتع ⸸
 ایجاد عزم قاطع بر احیای منابع طبیعی تجدیدشونده و توسعه پوشش گیاهی برای حفاظت و افزایش بهرهوری مناسب و
سرعت بخشیدن به روند تولید این منابع و ارتقاء بخشیدن به فرهنگ عمومی و جلب مشارکت مردم در این زمینه
 ساماندهی، توانمندسازی و هدفمند کردن تحقیقات و فناوری در حوزه تحقیقات منابع طبیعی
 شناسایی و حفاظت ذخایر ژنتیکی گیاهی و بالا بردن غنای حیاتی جنگلها و مراتع بر اساس استعداد منابع
 اصلاح نظام بهرهبرداری از منابع طبیعی و مهار عوامل ناپایداری این منابع و تلاش برای حفظ و توسعه آن
 گسترش تحقیقات کاربردی و فناوریهای زیستمحیطی و ژنتیکی و اصلاح گونههای گیاهی متناسب با شرایط محیطی و
ایجاد پایگاههای اطلاعاتی و تقویت آموزش و نظام اطلاعرسانی در این حوزه