خاک و آب

⸸
فعالیت بخش تحقیقات خاک و آب مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی از سال 1344 آغاز گردید و در
سال 1364 به اداره خاکشناسی و حاصلخیزی خاک تغییر نام یافت. این بخش در قالب 5 گروه تحقیقاتی شامل گروه شناسایی،
طبقهبندی خاک و تناسب اراضی، گروه حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاه، آبیاری و فیزیک خاک، حفاظت خاک و مدیریت پایدار اراضی
و بخش آزمایشگاه خاک و آب، با تکیه بر 14 نفر نیروی انسانی شامل 5 نفر محقق عضو هیئت علمی در مرتبههای دانشیاری،
استادیاری و مربی، 2 نفر محقق غیر هیئت علمی، 3 نفر کاردان و 4 نفر کارشناس آزمایشگاه فعالیت مینماید. امکانات تحقیقاتی این
بخش شامل آزمایشگاههای شیمی خاک و آب، فیزیک خاک و تجزیه گیاه و کود میباشد.

در خردادماه سال 1359 با تصویب شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران و به منظور یکپارچه نمودن فعالیتهای تحقیقاتی در زمینه
کشاورزی و صنایع غذایی کلیه موسسات و مراکز تحقیقاتی در قالب سازمان تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی ساماندهی شدند.
تاکنون بیش ار 700 طرح تحقیقاتی در این بخش اجرا و گزارشهای نهایی آنها توسط موسسه تحقیقات خاک و آب کشور منتشر
شده است. مهندس اژدر میلانی، مهندس رسول احمدی و دکتر احمد بایبوردی نیز تاکنون به عنوان رؤسای این بخش مشغول
فعالیت بودهاند.
مأموریتها و اهداف تحقیقاتی بخش

مطالعه و تعیین تبخیر- تعرق گیاهان زراعی و باغی در مراحل مختلف رشد
 بررسی تأثیر تغییر اقلیم بر تبخیر- تعرق و نیاز آبی گیاهان
 برآورد نیاز آبی و آبیاری گیاهان زراعی و باغی در سطح کشور
 مطالعه و تعیین نیاز آب آبیاری گیاهان در روشهای مختلف آبیاری
 مطالعه و تعیین رابطه آب با عملکرد کمی و کیفی در گیاهان زراعی و باغی
 مطالعه و تعیین آب مصرفی گیاهان زراعی و باغی
 ایجاد و ارتقای سامانه نیاز آبی، آب مصرفی گیاهان زراعی و باغی
 مطالعه و تعیین کارآیی مصرف آب گیاهان و ارائه راهکارهای ارتقای کارایی مصرف آب
 مطالعه و تعیین بهرهوری آب کشاورزی و ارائه راهکارهای ارتقای بهرهوری مصرف آب کشاورزی
 مطالعه و تعیین برنامه مناسب آب آبیاری بر اساس حقابه موجود
 مطالعه و تعیین برنامه مناسب آبیاری با توجه به ارزش اقتصادی آب
 شناسایی و بهینهسازی عوامل موثر بر مدیریت مصرف آب کشاورزی
 مطالعه، شناسایی، طراحی و ارزیابی روشهای آبیاری )سطحی و تحت فشار( در مزرعه
 مطالعه، شناسایی و ارزیابی روشهای زهکشی در مزراع و شبکههای آبیاری و زهکشی
 مطالعه و شناسایی و ارائه راهکارهای سازگاری با کم آبی و خشکسالی کشاورزی

تدوین و ارائه دستورالعمل ایجاد روشهای آبیاری متناسب با آب، اقلیم و خاک مناطق کشور
 مطالعه و تدوین برنامه الگوی کشت گیاهان مبتنی بر شاخص میزان آب آبیاری، خاک، اقلیم و اقتصاد آب
 مطالعه تعیین اثرات متقابل آب آبیاری و کود مصرفی در تولید محصول با همکاری سایر بخشها
 انجام تحقیقات بنیادی، کاربردی، توسعهای، ملی و منطقهای مشترک با موسسات تحقیقاتی و دانشگاههای کشور
 مطالعه و بررسی امکان ارتقای مدیریت آبیاری با بکارگیری ارقام مقاوم به شوری و خشکی
 مطالعه و شناسایی روشهای ارتقای مشارکت با بخش غیردولتی، کشاورزان و تولیدکنندگان بخش کشاورزی

معرفی رئیس و محققان بخش

رئیس بخش
دکتر اصغر فرجنیا
دکتری خاکشناسی و ارزیابی اراضی- عضو هیئت علمی

اعضای محترم لخش آب و خاک 

نام و نام خانوادگی مدرک تحصیلی سمت سازمانی
احمد بایبوردی دکتری تغذیه گیاهی و حاصلخیزی خاک رئیس مرکز و عضو هیئت علمی
علیرضا توسلی دکتری بیولوژی خاک عضو هیئت علمی
رحیم مطلبیفرد دکتری تغذیه گیاهی و حاصلخیزی خاک عضو هیئت علمی
رضا حسن پور دکترای خاکشناسی کارشناس
رحمان باریده دکترای آبیاری کارشناس
بهروز حبیبی زیر دیپلم خاککوب

دستاوردهای علمی بخش تحقیقات خاک و آب

 اجرای طرحهای تحقیقاتی در زمینه شناسایی، طبقهبندی خاک و ارزیابی تناسب اراضی دشتهای مختلف آذربایجان شرقی
برای کاشت محصولات مختلف
 طراحی و راهاندازی سامانه جامع ارزیابی تناسب اراضی کشور
 مطالعات خاکشناسی بیش از 25 هزار هکتار با روش نوین ژئوپدولوژی

مطالعات ارزیابی تناسب اراضی بیش از 100 هزار هکتار در دشتهای مختلف استان
 تهیه نقشه تناسب اراضی استان برای کاشت پسته
 بررسی تعادل تغذیهای مزارع سیبزمینی استان
 بررسی وضعیت تغذیهای تاکستانهای شهرستان ملکان
 تهیه نقشه مناطق مستعد کاشت استان برای کاشت زعفران
 اجرای 50 طرح تحقیقاتی در زمینه تغذیه گیاهی و حاصلخیزی خاک
 تهیه نقشههای حاصلخیزی خاک دشتهای مختلف استان
 مدیریت مواد آلی خاک و تلاش در جهت افزایش ترسیب کربن در خاکهای کشاورزی
 همکاری مستمر با بخشهای مرتبط در جهت بهبود و افزایش کیفیت و عملکرد محصولات باغی
 برآورد کودهای مورد نیاز استان و بهینهسازی روشهای مصرف کود و افزایش کارایی کودها
 پایش سلامت محصولات کشاورزی از نظر نیترات و باقیمانده عناصر سنگین
 اصلاح اراضی شور با آبشوئی و بررسی کاربرد مواد اصلاحی نظیر گچ و اسید سولفوریک
 اجرای طرحهای تحقیقاتی در زمینه تغذیه گیاه در شرایط تنشهای زیستی و غیرزیستی

همکاری و مشارکت فعال در طرحهای بنیادی استان از جمله احیای دریاچه ارومیه
 حضور فعال در پهنههای تولیدی در قالب طرحهایی مانند نظام نوین ترویج و یاوران تولید

مطالعات پایلوت طرح الگوی کشت ملی در استان
 تعیین وضعیت تغذیهای محصولات مهم زراعی و باغی
 تهیه نقشه پراکنش عناصر غذایی و عناصر سنگین خاک به منظور پایش کیفیت خاکهای کشاورزی
 تعیین حدود بحرانی عناصر غذایی مختلف برای محصولات مختلف
 آماده سازی و آنالیز بیش از 50 هزار نمونه خاک، آب، گیاه و کود

تعیین نیاز آبی محصولات زراعی و باغی در مراحل مختلف رشد با استفاده از تشتک تبخیر
 رونمایی از سامانه نیاز آبی گیاهان زراعی و باغی کشور