حجت الاسلام و المسلمین آرمان : دشمن‌شناسی بدون بصیرت ممکن نیست

به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، حجت الاسلام و المسلمین آرمان مسئول دفتر نمایندگی ولی فقیه در مرکز دوره آموزشی بصیرت افزایی و دشمن‌شناسی ویژه کارکنان مرکز را به صورت مجازی از طریق شبکه شاک تدریس کرد.

 وی اظهار داشت: ضرورت بصیرت در شناخت دشمن بصیرت در لغت به معنای «تیزبینی» و «راه درست را شناختن» است. در فرهنگ اسلامی، بصیرت تنها دیدن ظواهر نیست، بلکه قدرت تحلیل و نفوذ به عمق واقعیت‌هاست. امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام می‌فرماید: «فَقْدُ الْبَصَرِ أَهْوَنُ مِنْ فَقْدِ الْبَصِیرَةِ»؛ از دست دادن چشم، آسان‌تر از از دست دادن بصیرت است. دشمن‌شناسی در همه میدان‌ها، از مسائل اساسی حیات جامعه بشری است که به انسان بصیرت می‌بخشد تا در راه رسیدن به هدف، دوست را به جای دشمن و دشمن را به جای دوست نگیرد. اقسام دشمنان در قرآن قرآن کریم دشمنان اهل ایمان را به چند گروه اساسی تقسیم می‌کند: ۱. شیطان؛ دشمن آشکار قرآن می‌فرماید: «إِنَّ الشَّیْطَانَ لَکُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا»؛ همانا شیطان دشمن شماست، پس او را دشمن بگیرید. شیطان از ابتدای خلقت کینه به دل داشت و موجب گرفتاری حضرت آدم شد. قرآن بارها خطر جدی او را گوشزد کرده و می‌فرماید: «إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبِینٌ»؛ او دشمن آشکار شماست. ۲. کفار و مشرکان خداوند در آیه ۱۰۱ سوره نساء می‌فرماید: «إِنَّ الْکَافِرِینَ کَانُوا لَکُمْ عَدُوًّا مُبِینًا»؛ کافران دشمن آشکار شما هستند. آیه ۱۹ سوره هود سه ویژگی کفار را بیان می‌کند: مانع راه خدا هستند، راه حق را کج و معوج نشان می‌دهند، و منکر معادند. ۳. منافقان؛ خطرناک‌ترین دشمن منافقان نیروهای مخفی مخالف نظام اسلامی هستند که در میان صفوف مسلمین ناشناخته‌اند. قرآن در سوره منافقون ده ویژگی آنان را برمی‌شمارد: · دروغگویی صریح: «وَاللَّهُ یَشْهَدُ إِنَّ الْمُنَافِقِینَ لَکَاذِبُونَ» · استفاده از سوگندهای دروغین: «اتَّخَذُوا أَیْمَانَهُمْ جُنَّةً» · ظاهری آراسته با باطنی تهی: «وَإِذَا رَأَیْتَهُمْ تُعْجِبُکَ أَجْسَامُهُمْ» · ترس و وحشت دائمی: «یَحْسَبُونَ کُلَّ صَیْحَةٍ عَلَیْهِمْ» ۴. یهود؛ دشمن‌ترین مردم نسبت به مؤمنان قرآن می‌فراید: «لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَدَاوَةً لِلَّذِینَ آمَنُوا الْیَهُودَ وَالَّذِینَ أَشْرَکُوا»؛ به‌طور مسلم، دشمن‌ترین مردم نسبت به مؤمنان را یهود و مشرکان خواهی یافت. این تصریح قرآنی برای آن است که «پیکان اسلحه را به سمت دشمن گم نکنیم». بصیرت؛ شرط اصلی دشمن‌شناسی ضرورت بصیرت در مواجهه با فتنه‌ها امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام در خطبه ۱۷۳ نهج‌البلاغه می‌فرماید: «وَ لَا یَحْمِلُ هَذَا الْعَلَمَ إِلَّا أَهْلُ الْبَصَرِ وَ الصَّبْرِ وَ الْعِلْمِ بِمَوَاضِعِ الْحَقِّ»؛ این پرچم را بر نمی‌دارد مگر اهل بصیرت و صبر و کسانی که مواضع حق را می‌شناسند. بصیرت یعنی انسان در غبارآلودگی فتنه‌ها بتواند راه را پیدا کند و بفهمد راه درست چیست. نمونه تاریخی از نهج‌البلاغه: در جنگ نهروان، امیرالمؤمنین از تاریکی شب استفاده کرد و از اردوگاه خوارج عبور کرد. دید یکی از خوارج با صدای خوشی آیه «أَمَّنْ هُوَ قَانِتٌ آنَاءَ اللَّیْلِ» را می‌خواند. یکی از همراهان حضرت گفت: «ای کاش من یک مو از بدن او بودم؛ چون او به بهشت می‌رود». بعد از جنگ، حضرت بالای سر کشته‌های دشمن آمد و همان شخص را نشان داد و فرمود: «این همان کسی است که تو آرزو کردی یک مو از بدن او باشی». اینجا در مقابل قرآن ناطق، امیرالمؤمنین شمشیر می‌کشد! چون بصیرت نیست؛ بصیرت نیست، نمی‌تواند اوضاع را بفهمد. حجت الإسلام و المسلمین آرمان افزود:آثار فقدان بصیرت انسانی که بصیرت ندارد، همانند کسی است که در تاریکی شب و مه غلیظ می‌خواهد دشمنی را بزند؛ نمی‌داند دشمن کجاست. امیرالمؤمنین می‌فرماید: «الْعَالِمُ مَنْ عَرَفَ مَا لَا یُوجَدُ عَلَیْهِ اللَّوَابِسُ»؛ عالم کسی است که شبهات و نادانی‌ها به او هجوم نمی‌آورند. اگر بصیرت نباشد، ممکن است انسان به جای دشمن، دوست را هدف قرار دهد و به دشمن کمک کند. شیوه‌های دشمنی و راه‌های مقابله دشمن از طرق مختلف وارد می‌شود رهبر معظم انقلاب در تبیین آیه ۱۱۸ سوره آل‌عمران می‌فرمایند: «دشمن از طرق مختلف وارد می‌شود؛ گاهی دندان نشان می‌دهد، گاهی مشت نشان می‌دهد، گاهی هم لبخند نشان می‌دهد؛ همه اینها به یک معنا است. لبخند دشمن هم مثل همان دندان نشان دادن دشمن است، فرقی نمی‌کند، دشمنی است». خداوند در این آیه می‌فرماید: «قَدْ بَدَتِ الْبَغْضَاءُ مِنْ أَفْوَاهِهِمْ وَمَا تُخْفِی صُدُورُهُمْ أَکْبَرُ»؛ نشانه‌های دشمنی از دهانشان آشکار شده و آنچه در دل‌هایشان پنهان می‌دارند، از آن مهم‌تر است. جبهه دشمن را بشناسیم دشمن یک فرد یا یک دولت خاص نیست، بلکه یک جبهه است. رهبر انقلاب می‌فرمایند: «شناخت درست از دشمن داشته باشیم، دشمن یک جبهه است؛ دشمن یک فرد که نیست، یک دولت خاص که نیست، یک جبهه است؛ ما باید این جبهه را بشناسیم و ببینیم چه کسی وابسته‌ی به این جبهه است». همچنین «شیوه‌های دشمنی را هم بشناسیم؛ بدانیم دشمن چه جوری دشمنی می‌کند.

گاهی هست که دشمن وارد می‌شود، یک کاری را شروع می‌کند به قصد یک هدف خدای‌آمیز و ما درست نمی‌دانیم آن هدف چیست؛ ظاهر کار را نگاه می‌کنیم می‌بینیم کار خوبی است و از آن استقبال می‌کنیم؛ در حالی که او دارد آن هدف خودش را دنبال می‌کند».

وی با اشاره به وظایف ما در برابر دشمن بیان کرد: ۱. آمادگی همه‌جانبه

قرآن می‌فرماید: «وَلَوْ أَرَادُوا الْخُرُوجَ لَأَعَدُّوا لَهُ عُدَّةً»؛ اگر آنان قصد خارج شدن داشتند، قطعاً برای آن ساز و برگ آماده می‌کردند. آمادگی برای نظام اسلامی زمانی سودمند است که برای یک فعالیت فشرده و منسجم باشد، هدفش غلبه بر تمام نقاط ضعف دشمن باشد، و استعدادها به فعالیت تبدیل شود. ۲. عدم غفلت از دشمن، امیرالمؤمنین می‌فرماید: «مَنْ غَفَلَ عَنْ عَدُوِّهِ أَوْشَکَ أَنْ تَأْتِیَهُ مَکَائِدُهُ»؛ هرکه از دشمن خود غافل شود، دسیسه‌ها او را به خود آورد. همچنین می‌فرماید: «لَا تَأْمَنُ عَدُوًّا وَ إِنْ شَکَرَ» و «لَا تَصْفَحَنَّ عَدُوًّا وَ إِنْ ضَعُفَ»؛ به دشمن اطمینان نکن هرچند [ظاهرا] سپاسگزاری کند، و از دشمن چشم‌پوشی نکن هرچند ناتوان شود.

3- صبر و استقامت، دو عنصر مهم برای مواجهه با دشمنی‌ها لازم است: یکی بصیرت و دیگری صبر و استقامت. رهبر انقلاب می‌فرمایند: اگر چنانچه این دو عنصر وجود داشت دشمن هیچ کاری نمی‌تواند بکند.

مسئول دفتر نمایندگی ولی فقیه در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی  در پایان گفت: دشمن‌شناسی بدون بصیرت ممکن نیست. بصیرت یعنی تیزبینی در شناخت راه حق و تشخیص دوست از دشمن در فضای غبارآلود فتنه‌ها. قرآن کریم با معرفی دقیق اقسام دشمنان (شیطان، کفار، منافقان، یهود) و شیوه‌های دشمنی آنان، مقدمات بصیرت‌افزایی را فراهم کرده است. اهل بصیرت کسانی هستند که با تکیه بر قرآن و سنت، قدرت تحلیل خود را تقویت می‌کنند و در میدان مقابله با دشمن، دچار اشتباه در تشخیص هدف نمی‌شوند. همان‌گونه که امیرالمؤمنین فرمود: «این پرچم را بر نمی‌دارد مگر اهل بصیرت و صبر و کسانی که مواضع حق را می‌شناسند».

روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی