آماده‌سازی اصولی کندوها پس از برداشت عسل، کلید کاهش تلفات زمستانه

با همت مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، کارگاه تخصصی مدیریت زمستان‌گذرانی کلنی‌های زنبورعسل با حضور جمعی از زنبورداران سراسر استان و مسئولان اتحادیه زنبورداران برگزار شد. هدف اصلی این رویداد علمی، انتقال آخرین یافته‌های پژوهشی و تجربیات عملی برای کاهش تلفات زمستانه و ارتقای بهره‌وری زنبورستان‌ها در استان بود.

لیلا قره‌داغی، عضو هیأت علمی بخش تحقیقات علوم دامی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، در گفت‌وگو با روابط عمومی این مرکز، ضمن تشریح فیزیولوژی زنبورهای زمستان‌گذران، به تفاوت‌های اساسی آن‌ها با زنبورهای چراگر پرداخت. وی اظهار داشت: زنبورهای زمستان‌گذران از نظر ساختاری ویژگی‌های منحصر‌به‌فردی دارند؛ به طوری که اجسام چربی در بدن آن‌ها بزرگ‌تر و سطح ویتلوژنین و پروتئین کل به مراتب بالاتر است. این ویژگی‌های بیولوژیکی، مستقیماً منجر به افزایش طول عمر و ارتقای مقاومت این زنبورها در برابر استرس‌های محیطی و نوسانات دمایی می‌شود.

وی با اشاره به عوامل مؤثر بر فرآیند زمستان‌گذرانی افزود: کاهش طول روز، افت دمای محیط، میزان گرده‌آوری و ترکیب فرمون‌های موجود در کندو، از جمله مهم‌ترین متغیرهایی هستند که بر سلامت کلنی اثر می‌گذارند.

عضو هیأت علمی بخش تحقیقات علوم دامی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی با تأکید بر لزوم جلوگیری از بلوغ رفتاری زودهنگام (تبدیل زودرس زنبور پرستار به چراگر) توضیح داد: فرمون چراگران (اتیل اولئات) با کند کردن این فرآیند، زنبورها را طولانی‌تر در مرحله پرستاری نگه می‌دارد؛ در حالی که قرار گرفتن در معرض فرمون نوزادان در اواسط زمستان بسیار مخرب بوده و باعث بلوغ زودرس و کاهش طول عمر زنبورهای زمستان‌گذران می‌شود.

وی با تأکید بر نقش عوامل بیماری‌زای در ضعف زنبورها خاطرنشان کرد: آلودگی به کنه، شیوع بیماری‌ها و سوءتغذیه باعث می‌شود زنبور اجسام چربی و ذخایر پروتئینی خود را از دست بدهد و زودتر از موعد متعلقه، به زنبور چراگر تبدیل شود که منجر به شکست کلنی در زمستان خواهد شد.

لیلا قره‌داغی در بخش دیگری از سخنان خود، به اصول عملی مدیریت زنبورستان و کندو پرداخت و گفت: در سطح زنبورستان، انتخاب مکان دارای آفتاب‌گیری مناسب و پناه در برابر بادهای غالب، به‌همراه چینش منظم کندوها و جمعیت‌ها، از اولویت‌های اصلی است. وی افزود: در مدیریت داخلی کندو نیز تمرکز باید بر عایق‌کاری حرارتی، نصب بادبند، کنترل رطوبت و تنظیم صحیح دریچه پرواز برای بهبود تهویه باشد.

عضو هیأت علمی بخش تحقیقات علوم دامی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی با اشاره به اهمیت زمان‌بندی اقدامات پس از برداشت عسل تصریح کرد: رعایت ترتیب و زمان‌بندی دقیق مراحل آماده‌سازی کلنی‌ها (شامل فشرده‌سازی جمعیت، پایش و درمان به‌موقع بیماری‌ها و زنبورسازی پاییزه) نقش تعیین‌کننده‌ای در گذراندن زمستان با کمترین تلفات دارد. وی تأکید کرد: دستیابی به یک استارت بهاره قوی و پرقدرت، مستلزم اجرای صحیح این پروتکل‌های مدیریتی است.

وی همچنین بر ضرورت تسلط زنبورداران بر اصول تغذیه پاییزه و زمستانه تأکید کرد و گفت: استفاده از شربت با غلظت مناسب، خمیر شیرین و کیک گرده در زمان‌های مقرر، از ارکان اصلی تغذیه باکیفیت زنبوراست.

لیلا قره‌داغی در پایان خاطرنشان کرد: سلامت کلنی در فصل سرد، حاصل اقدامات پیشگیرانه است؛ بدین معنا که تغذیه باکیفیت و پایش هوشمندانه و به‌موقع، ایمنی سیستم ایمنی زنبورها را در برابر عوامل بیماری‌زایی نظیر نوزما تقویت کرده و نیاز به درمان‌های دیرهنگام و پرهزینه را به حداقل می‌رساند. وی ضمن ابراز امیدواری مبنی بر کاهش تلفات زمستانه، افزود: دانش‌افزایی و ارتقای مهارت‌های عملی زنبورداران در این حوزه، نقش مستقیمی در افزایش بهره‌وری و رونق اقتصاد زنبورداری استان آذربایجان شرقی خواهد داشت.

روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی