هرس اصولی گردو موجب افزایش کیفیت محصول و کاهش خسارت آفات می‌شود

به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات وآموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی جواد فرخی تولیر، گفت: به­طور کلی تدابیر نگهداری درختان میوه مانند هرس و تنک میوه از شاخه­ای به شاخه دیگر و از درختی به درخت دیگر متفاوت است. انجام هرس مناسب به ارتقاء کیفیت میوه کمک می­کند. این مهم اغلب به دلیل عدم وجود مهارت و دانش کافی باغبان­ها و یا ترس از وارد­آوردن آسیب جدی و از بین رفتن درختان نادیده انگاشته می­شود..

عضو هیات علمی مرکز تحقیقات وآموزش کشاورزی ومنابع طبیعی آذربایجان شرقی اظهار داشت: اهداف هرس  شامل:  فراهم آوردن امکان نفوذ حداکثری نور خورشید و تابیدن آن روی برگ­ها­، میوه­ها و تاج­پوشش درخت، ایجاد پراکندگی یکنواخت شاخه­های بارده در طول شاخه­های اصلی ایجاد کننده اسکلت (چارچوب) درخت، شکل­دهی درخت مخصوصاً در سال­های اول کاشت به منظور کنترل اندازه و برداشت راحت­تر،کمک به سالم بودن و افزایش طول عمر درخت، کاهش شکستگی شاخه در اثر فشارهای مکانیکی مانند میوه­دهی زیاد، بارش برف سنگین و ....، تولید میوه با کیفیت و اندازه مطلوب، افزایش جریان هوا داخل تاج­پوشش درخت و کاهش ابتلاء به انواع بیماری­ها و آفات می­باشد.

وی افزود: انجام هرس ریشه در موقع غرس نهال در صورت لزوم  و جهت حصول اطمینان از ایجاد سیستم ریشه­ای قوی و سالم و کمک به استقرار بهتر درخت در خاک و برقراری توازن هورمونی و مواد غذایی بین منابع تولیدی (برگ­ها) و مصرفی­(میوه، ریشه، شاخه، جوانه و..) درخت انجام می­گیرد.

فرخی تولیر بیان کرد:  موارد و نکاتی که در هرس بسیاری از درختان میوه توصیه می­شود در مورد گردو چندان صدق نمی­کند چونکه این درخت  در مورد هرس و بُرش حساس است  و میزان شیره خروجی درخت گردو هنگام بُرش شاخه­ها که به اصطلاح “خون درخت” نامیده می شود بیشتر از سایر درختان میوه بوده و مهار آن دشوار می­باشد.

جواد فرخی تولیر در مورد زمان انجام هرس درختان گردو اذعان داشت: هرس درخت نباید بعد از ریزش برگ ها (دراواخر پاییز و اوائل زمستان و در فصل رشد در بهار) انجام شود. اگر درخت را در بهار هرس کنیم، از بین رفتن زیاد آب می­تواند منجر به آسیب بیشتر و زیان جدی به درخت گردد. با توجه به افزایش رطوبت نیز آفات و قارچ­های مختلف گیاهی ممکن است که درخت را تحت تأثیر قرار دهند.

جواد فرخی تولیر تصریح کرد: اگر درخت را در زمستان هرس کنیم، آب درخت در مناطق بُرش داده شده یخ می­زند و باعث پارگی بافت و ایجاد سایر آسیب­های جدی و زیان­بار می­گردد.

وی افزود: زمان مناسب و ایده­آل برای هرس­کردن درخت گردو از ابتدای اسفند تا آخر آن  و قبل از شروع رشد فعال گیاه می­باشد.

جواد فرخی تولیر، با اشاره به تناسب شدت هرس باردهی با نوع عادت باردهی درختان گردو که شامل انتهایی، جانبی، بینابینی و خوشه­ای می باشند افزود: در حالت کلی ارقام با عادت باردهی انتهایی مانند اکثر ژنوتیپ های بذری و رقم فرانکت، حداقل هرس را لازم دارند ولی در ارقام با عادت باردهی جانبی مانند پِدرو، چَندلر، پاین، فِرنِت، سَر، لارا، پرشیا، کاسپین، چالدران، الوند، دماوند، جمال که عموماً ارقامی نسبتاً کم رشد، زود بارده، پُربار و دارای عادت رشد گسترده و نیمه گسترده هستند. هرس شدیدتری لازم خواهد بود.

جواد فرخی تولیر گفت: درختان گردو  در مرحله اول رشدی از کاشت تا 5 سالگی بدون هرس اند و یا هرس باردهی حداقلی لازم دارند و عموماً در پنج سال اول حیات درختان گردو  هرس فُرمی و شکل­دهی درخت انجام می­گردد .هرس فُرمی در درختان گردوی دارای عادت باردهی انتهایی مانند اکثر ژنوتیپ­های بذری به­صورت (جامی و مرکز باز) ولی در درختان دارای عادت باردهی جانبی به­صورت (محور مرکزی تغییر یافته) صورت می­گیرد.

مرحله دوم حیات درخت که از 6 تا 10 سال آغاز می شود شامل هرس شاخه هایی که بر روی هم سایه انداخته،  شاخه­های ضعیف در اثر رقابت جذب کربوهیدرات ها و .. را شامل می­شود.

همچنین در هرس گردو شناسایی شاخه­های اصلی، حذف شاخه­های چنگالی، شاخه­هایی که از وسط تاج روئیده باشند، شاخه­هایی که برداشت میوه را دشوار نمایند و حذف پاجوش­ها و شاخه­های خشک­شده و بیمار از اصول ضروری محسوب می­گردند.

عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی آذربایجان شرقی افزود: بهترین نوع سیستم تربیتی درختان گردو، سیستم محوری مرکزی تعدیل یافته است که در آن پس از حدود 3 تا 4 سال از رشد، درخت گردو باید فُرم اصلی خود را که در سه طبقه با فاصله یک متر از هم می­باشد را داشته باشد. با مدیریت فُرم (شکل) درخت گردو، تأمین مواد مغذی شاخه­های بزرگ و دارای میوه تسهیل شده و این امکان فراهم می­شود تا درخت به اندازه ممکن رشد نماید.

وی بیان کرد: درخت باید دارای چندین شاخه نسبتاً ضخیم باشد و این شاخه­ها تقریباً ۱۲۰ الی ۱۸۰ سانتی متر ارتفاع داشته باشند. برای این منظور، در سال­های اولیه رشد نهال، از فاصله یک و نیم متری نهال سر­برداری می­شود و محل بریدگی با چسب باغبانی پوشانده می­شود. این امر باعث رشد شاخه­های جانبی درخت گردو می­شود. در سال­های بعد نیز تعداد شاخه­ها کمتر شده و از روی تنه حذف (تنک) می­شوند و شاخه­های باقی­مانده نیز از طول یک سوم خود سربرداری می­شوند. این عمل در سال سوم و تشکیل طبقه سوم تاج تیز تکرار می­گردد.

جواد فرخی تصریح کرد: تراکم شاخه ها، عدم دریافت نور کامل و تولید ناکافی چوب جدید از عوامل بازدارنده تشکیل باردهی منظم درختان گردو است. راه­حل بر­طرف کردن این مشکل، هرس انتخابی تعدادی از شاخه ها جهت نفوذ نور کافی به درون تاج درخت است.

فرخی تولیر گفت درختان گردو بسیار نور­پسند بوده و در زمانی که شدت سایه زیاد باشد، عملکرد درخت کاهش می­یابد. شاخه­های مزاحم باید در تمام جوانب تاج پخش حذف شوند تا نور کافی از همه جهات به داخل تاج وارد شود.

وی گفت:  باید دقت شود که برگ­ها اندام های سازنده مواد غذایی گیاه بوده و به همین دلیل در هر نوبت نباید بیش از 25  درصد شاخه­ها حذف گردند.

وی در ادامه در مورد نحوه انجام هرس ویژه جهت مقابله با آفت کرم خراط گردو نیز مطالبی بیان نمود. در پایان مواردی مانند لزوم حذف شاخه­های سوراخ شده و جمع­آوری شاخه­ها وکُنده­های آفت­زده در جای مناسبی در کنار باغ و سوزاندن آن­ها و همچنین نحوه استفاده از روش­های ساده مکانیکی مانند استفاده از سیم مفتول جهت خارج نمودن لاروهای سنین 4 و 5 از تنه درختان گردو در اوائل پائیز و نحوه فرمون­گذاری و کنترل تغذیه آبیاری درختان گردو بحث گردید.

روابط عمومی مرکز تحقیقات وآموزش کشاورزی ومنابع طبیعی آذربایجان شرقی