دوره آموزشی امر به معروف و نهی از منکر در هفته جهاد کشاورزی

به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، دوره آموزشی امر به معروف و نهی از منکر  به همت اداره آموزش کارکنان مرکز با تدریس حجت الاسلام و المسلمین آرمان مسئول دفتر نمایندگی ولی فقیه در مرکز و با حضور همکاران در مرکز برگزار شد.

حجت الاسلام و المسلمین آرمان با اشاره به ویژگی‌های یک امر و نهی تأثیرگذار گفت : ویژگی‌های یک امر و نهی تأثیرگذار را می‌توان در چند بُعد اساسی دسته‌بندی کرد:۱. ویژگی‌های درونی و اخلاقی آمر و ناهی (شرایط فاعل) این بُعد، پایه و اساس تأثیرگذاری است. اگر فاعل این ویژگی‌ها را نداشته باشد، گفتارش نافذ نخواهد بود: · صداقت و خلوص نیت: انگیزه باید فقط رضای خدا و خیرخواهی برای فرد و جامعه باشد، نه برتری‌جویی، خودنمایی یا تسویه حساب شخصی. کسی که از سر دلسوزی تذکر می‌دهد، حتی اگر کلماتش ساده باشد، بر دل می‌نشیند. · عامل بودن به گفتار خود: تأثیرگذارترین نوع امر به معروف، رفتار و منش خود شخص است. کسی که خود به آنچه می‌گوید عمل نکند، سخنش نزد دیگران ارزشی ندارد و مصداق «لِمَ تَقُولُونَ ما لا تَفْعَلُونَ» می‌شود.· سعه صدر و حلم: باید ظرفیت شنیدن مخالفت، واکنش تند و حتی توهین را داشته باشد. شخص کم‌طاقت و عصبانی، خیلی زود کنترل خود را از دست داده و فرصت تأثیرگذاری را از بین می‌برد. · تواضع و فروتنی: خود را در موضعی بالاتر از طرف مقابل نبیند. لحن «من بهتر از تو هستم» بیشترین مقاومت را ایجاد می‌کند. یک تذکر متواضعانه، مثل این جمله که «من هم روزی این اشتباه را کردم و ضررش را دیدم»، بسیار مؤثرتر است.

وی در ادامه با اشاره به ویژگی‌های مربوط به روش و شیوه بیان (شرایط فعل) خاطر نشان کرد: نحوه گفتن، گاهی از خودِ پیام مهم‌تر است: · مهربانی، نرمی و زبان لین: قرآن کریم به موسی و هارون (ع) می‌فرماید با فرعون "نرم سخن بگویید" (فَقُولا لَهُ قَوْلاً لَیِّناً). کلمات تند و تحقیرآمیز، گوش‌ها را می‌بندد. یک کلام محبت‌آمیز، مقدمه‌ای برای نفوذ به قلب است. · رازداری و حفظ آبرو: تذکر باید کاملاً خصوصی و دور از چشم دیگران باشد. تذکر در جمع، شخص را شرمنده و تحقیر کرده و واکنش لجوجانه او را برمی‌انگیزد. بزرگی می‌گفت: «نصیحت در خلوت، هدیه است و در ملأ عام، رسوایی». · تذکر غیرمستقیم و ایجابی: به جای نهی مستقیم، می‌توان با تعریف از یک رفتار خوب، زشتی رفتار بد را نشان داد. به جای «دروغ نگو»، می‌توان گفت «من شما را آدم راستگویی می‌دانم و روی حرفت حساب کردم». این روش کرامت فرد را حفظ می‌کند. · هنر خوب گوش دادن: گاهی هدف، فقط تذکر نیست، بلکه فهمیدن دلیل رفتار طرف مقابل است. شاید او از سر ناآگاهی یا یک فشار روحی، مرتکب آن کار شده است. با گوش دادن فعال، می‌توان ریشه مشکل را حل کرد.

حجت الاسلام و المسلمین آرمان ادامه داد: ویژگی‌های مربوط به زمان، مکان و مخاطب‌شناسی (شرایط محل) شناخت دقیق مخاطب و موقعیت، نیمی از موفقیت است: · تشخیص جهل از عناد: اگر کسی از روی ناآگاهی گناهی می‌کند، روش صحیح، «آموزش محترمانه» است. اما اگر از روی عناد و لجاجت است، دیگر تذکر زبانی مکرر فایده ندارد و باید از روش‌های دیگری بهره برد.

· انتخاب زمان و مکان مناسب: در زمان عصبانیت، خستگی یا در جمع، تذکر ندهید. انسان در این حالات پذیرنده نیست. باید به دنبال لحظه‌ای آرام و مکانی خلوت بود.

· شناخت زبان و ادبیات مخاطب: با کودک، نوجوان، پیرمرد، استاد دانشگاه یا یک فرد عامی، هرکدام باید با زبان خودشان صحبت کرد. استفاده از ادبیات روز و مثال‌های قابل فهم برای نسل جدید ضروری است.

مسئول دفتر نمایندگی ولی فقیه در مرکز گفت: ویژگی‌های راهبردی و کلان برای تأثیرگذاری عمیق و پایدار:· اولویت‌بندی: «آمر به معروف» مانند طبیب ماهر، ابتدا به سراغ دردهای بزرگتر و فوری‌تر می‌رود. گیر دادن به مستحبات و ظواهر در حالی که واجبات بزرگتر ترک می‌شوند، نتیجه معکوس می‌دهد. · تدریج و استمرار: تغییر رفتار، یک فرآیند زمان‌بر است. نباید انتظار تغییر ناگهانی داشت. یک تذکر کوچک و مکرر با فواصل مناسب، از یک موعظه طولانی و خسته‌کننده مؤثرتر است.· ارائه راهکار جایگزین: اگر کسی را از منکری بازمی‌دارید، برای پر کردن خلأ آن، یک راهکار مثبت و جذاب پیشنهاد دهید. مثلاً اگر از فیلم مبتذلی نهی می‌کنید، یک فیلم خوب و جذاب به او معرفی کنید. · غلبه رویکرد ایجابی بر سلبی: به جای آنکه مدام بگوییم «این کار را نکن»، بیشتر بگوییم «این کار خوب را انجام بده». ترویج معروف، خودبه‌خود فضای منکرات را تنگ می‌کند.

مدرس دوره آموزشی در پایان افزود: در نهایت، تأثیرگذارترین امر به معروف و نهی از منکر، رفتاری است که از سر عشق، حکمت و احترام شکل بگیرد و هدفش "اصلاح" باشد، نه "مچ‌گیری". چنین رویکردی، ناهی را از یک دادستان، به یک دوست و طبیب دلسوز تبدیل می‌کند.

روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی